GALUH BANJAR
Rasanya
nangkaya tatamu kapingan hati nang sawat hilang, sudah lawas tuhuk maarit. Tiap
baisukan ulun duduk di pelantaran balakang rumah sambil mahadang matahari nang
timbul di ufuk timur, mahadang sambil marasaakan cahayanya nang lambat laun
mulai mahangat akan awak wan muha ulun, asa tabawa nyanyian halus burinik laut,
sambil sasatumat ulun alih akan panglihatan ulun ka laut, laut baisukan nang
masih surut banyunya, kada baisukan haja, nangkaya itu jua lamun sore,
baistilah ulun mahadang matahari tinggalam, baistilah bukah kapinggir laut,
marasa akan, mahadang matahari nang sadikit mulai sadikit bahilang pada
panglihatan ulun, maulah barataan tarasa kadap, sambil ulun bajalan basusur
dipingir laut, cahaya sanja takana ka awak ulun, maulah babantuk bayangan awak
ulun, lalu ulun mulai kaingatan bayangan kisah nangituh.
Sambat haja
ngaran ulun Galuh, ya, Galuh Banjar ngaran panjangnya. Galuh badiam baduaan
haja lawan umanya, umanya adalah saurang nang tuna rungu, sidin baisi salun,
sidin nintuh tukang tatak akan rambut urang, nintuh pang gawian sidin
hari-hari, salun halus jua pang nang ada dimuka gang parak rumah Galuh, abahnya
sudah badahulu mahadap allah rahatan Galuh masih didalam parut umanya. Kada
jauh datang salun umanya ada saurang lalakian nang lumayan baumur, sidin
bajualan di pasar, kada jauh dari salun uma Galuh, sidin mangganii uma sidin
nang sudah tuha bajualan sayur, tapi sayangnya sidin ni nangkaya urang kada
tapi waras, kada gila pank, mungkin cacat matan lahir, mun urang wahini
manyambat idiot jar, sambat haja ngaran sidin paman Amat. Sidin ni pinanya
katuju lawan uma Galuh, hari-hari sidin maitihi uma Galuh, baistilah mandatangi
ka salun wadah uma Galuh bagawi, wawayahan manjinguk di jandila.
“Paman…ba apa pian disitu jinguk-jinguk
nangkaya maling ha lagi?! Ulun padahi lawan uma ulun nih”. Bamamai si Galuh
sambil maingkuti batu handak manawak paman tadi lawan batu
“Eh anuuuuu… ikam kah luh, kada, aku
malihati uma ikam narai, aku tu himung malihati uma ikam”. Sambil
kujihing-kujihing
“Pian tu handak kah lawan uma ulun?!” Galuh
menggayai
“Eh.. anuuu luh ai, anuuu iih, aku handak
lawan uma ikam!” paman Amat manjawab lawan muha pulus sidin”
“Bujuran kah man? Ulun satuju aja man ai,
jaka pian kawin haja lawan uma ulun, ulun lapah hari-hari maitihi pian
jinguk-jinguk di jandila maitihi uma ulun, nangkaya maling ha lagi paman ni,
ulun ni hakun ai jadi anak pian”. Galuh pina sarius banar.
Lalu paman
Amat kahimungan, bulik ka pasar mandatangi uma sidin, sambat haja nini Ugas
ngaran sidin, limbah sampai pasar paman Amat kuciak-kuciak minta kawin akan
lawan uma Galuh.
“Maaaaa..uuu…maaaaa lakasi kawin akan ulun
lawan uma Galuuuh…” Paman Amat sambil bukah-bukah
“Hah bujur-bujur nak… kenapa ikam ni,
garing kah?! Ujar nini Ugas pina kada parcaya
“Bujuran ma ai, ulun handak mangawini uma
Galuh wahini jua”. Pina kahimungan banar paman Amat kada sabar lagi sidin
Lalu ulikan
nini Ugas wan paman Amat sambil kahimungan, limbah tu disiap akan barataan
barang-barang nang handak dibawa gasan baantaran, gasan manjujur uma Galuh.
Tulakan barataan, paman Amat, nini Ugas, wan anak angkat paman Amat nang
bangaran Udin. Sabujurnya Udin ni anak dingsanak paman Ugas nang bangaran acil
Siti, acil Siti bagawi kakuta, sadangkan laki sidin bagawi parusahaan dikuta
jua lamun kada tahu pada baisi anak bangaran Udin. Sabujurnya Udin ni kada
katuju lawan Galuh wan umanya.
“Kenapa Gerang pian ni kawin lawan uma
Galuh, ulun tu kada ketuju lawan Galuh wan umanya”. Udin mahamuk sambil
bapandir (kenapa Gerang aku lahir dikeluarga miskin kaya ini). Sambil ba lalu
bajauh maninggal akan paman Amat wan nini Ugas.
Kada lawas
tulakan nini Ugas wan paman Amat karumah uma Galuh, lamun si Udin tatap ai
umpat jua, sambil marangut-rangut pina masam muha.
“Assalamualaikummm…… ujar nini Ugas
Kada lawas
datang kakanak halus babaju panjang warna habang anum, rambut baayam baikat
dua, sambil senyum, wan manyahut.
“Waalaikumsalam….. wah pian kah ni, kasi ni
masuk”. Muha himung
“Ada ai uma di dalam, hadang lah ulun ka
dapur”. Sambil bagamat badiri
Kada lawas
datang uma Galuh, babaju putih bajilbab biru anum pina liput, sambil mambawa
sasurungan.
“Uy luh padahi uma ikam kami kamari handak
malamar inya jadi bini paman Amat, hakun lah uma ikam tu?!” manyuruh Galuh
manakuni umanya
Galuh
bapandiran lawan umanya lamun pakai bahasa isyarat, bahasa kode, bahasa nang
biasa di pakai urang nang tuna rungu amun bapandiran. Paman Amat wan nini Ugas
pina bingung maitihi Galuh, kada paham sidin, limbah tu kada lawas Galuh
bapandir.
“Inggih
…. Ujar uma ulun sidin hakun ai jadi bini paman Amat”. Ujar Galuh
“Alhamdulillaaaahh lamun kaya itu kita
langsung ke KUA wahini jua” ujar nini Ugas bahancap badiri
Himung banar
pukuknya paman Amat, Galuh himung jua akhirnya inya baisi abah jua, lawas sudah
Galuh kada bisa marasai kasih sayang dari saurang abah, mama Galuh senyum pina
supan-supan, lamun si Udin muhanya setadian merangut haja kada ketuju.
Akhirnya uma
Galuh resmi jadi bini paman Ugas. Si Udin bukah kada tahu kamana, karna supan
baisi uma tiri tuli, abah kada tapi waras wan hidup dalam kaluarga miskin,
Ampih uma Galuh bagawi di salun, tapi sidin bapindah gawian jadi karyawan
pabrik. Satiap baisukan Galuh maantar umanya bagawi. Pas banar hari itu anak
ampun pabrik bajalanan malihat-lihat pabrik, lalu batamu lawan Galuh,
bakawanan, bamainan, lamun kada sawat lawas kakanak nangituh handak bulik ka
kuta, lalu Galuh mambari kakanak nangituh babantalan halus, babantalan nang
rancak diapaki Galuh hagan mahamput umanya lamun kada mandangar dikiau, lalu
bulik kakanak tadi ka kuta, kada sampat basambat ngaran sualnya bahancap.
Rahatan
sampai dikuta kakanak tadi langsung manamui kainya nang garing bangat, sambat
haja ngaran kakanak tu Anang, rahatan handak manamui kainya Anang takajut
malihat abah tirinya bakalahi lawan kainya nang garing, pas kalihatan abah tirinya,
Anang ni mahintip akan di sasala lawang, di sasahi sidin Anang, bukah si Anang,
kada balilihat bukah, kada sangaja si Anang tagugur matan tangga ka bawah. Di
bawa ka rumah sakit.
“Kaya apa anak ulun dok?” ujar uma Anang
sambil manangis
“Anak pian baik haja bu ai, tapi ulun minta
maaf banar, pandangaran anak pian ni kada kawa ulun salamat akan.” Ujar duktur
muha pina manyasal
Limbah
kajadian nangitu 25 tahun kamudian. Si Galuh ganal dah, tumbuh jadi binian dewasa
nang bungas parasnya. Lamun si Galuh bagawi sarabutan, bagawi babarang haja.
“Luh ikam hakun lah jadi seles, tukang tawar
akan mubil! Ujar kawan Galuh
“Ayuha, aku ni babarang haja gawian, napa
kah ku gawi ai jua” ujar Galuh pina sumangat banar
“Bujuran luh lah, isuk ikam ku tamu akan
lawan busku, sidin tu anum, gagah, kuitannya baduit pulang luh ai”. Ujar si
kawan pina mambangga akan busnya banar
“Iih dah sarah kam za, isuk kita batamu
disini haja pulang lah, suri haja nang kaya ini jam 4, aku handak lakas bulik
ni, ada hauran.” Sambil balalu bulik maninggal akan kawan
Pas isuknya,
pas jam 4 suri, diwadah nang sama, Galuh batamuan pulang lawan kawannya.
“Luh ini busku ngaran sidin pa Anang”.
Sambil manganal akan ka Galuh
“Anang…..”. Ujar si bus sambil basalaman,
dalam hatinya (uma bungasnya urang ni, mana bungas, mana bajilbab)
“Uy lawasnya pang badua ni basalaman”.
Sambil malapas tangan bus wan tangan Galuh
“Langsung haja kita nah mamandir akan
masalah gawian….bla bla bla”. Mamandir akan gawian sambil sasatumat si bus
malilik ka Galuh
“Kaya apa luh satuju haja kah ikam?! Ujar
bus
“Inggih bus ai”. Ujar Galuh
“Kada usah bakiau bus gin luh ai, rasa kada
nyaman di dangar, kiau ngaran haja gin, kiau Anang haja lah, aku ni kada tuha
banar kada luh ai”. Sambil senyum
“Hehehe maaf bus ai, eh Anang ai, hehe…”.
Muha kasupanan si Galuh
Akhirnya
Galuh bagawi, hari-hari batamu lawan Anang, gara-gara batamu tarus akhirnya
Galuh wan Anang makin parak.
“Luh sekali-kali pang ba ilang kerumahku,
ku kenal akan ikam lawan kakak ku..” ujar Anang pina maharap Galuh datang
karumahnya
“Aduh kaya apa yu lah nang aku ni pina haur
jua”. Ujar Galuh
“Uma luh sekali-kali pang kada papa jua,
masalah gawian tu kada usah ikam fikir akan, aku jua bus ikam”. Muha Anang pina
maharap banar
“Inggih Insya Allah kaina ada haja tu ulun
ba ilang karumah pian, isuk kah barang ai, ulun handak bulik dah, sanja dah
harinya nah…” Ujar si Galuh
“Yesss, makasih banar luh lah, ku tunggu
ikam..” Ujar si Anang pina kahimungan
Kaisukan harinya, akhirnya ba ilang lah si
Galuh karumah si Anang.
“Assalamualaikum……”. Ujar Galuh
“Waalaikumsalam….. alahmdulillah akhirnya
datang jua ikam luh ai, matan tadi dah ikam ku tunggui, kasi masuk”. Ujar Anang
“Duduk luh… kada usah supan, dirumah ni
nang ada aku haja lawan kakakku, uma ku badiam di luar kuta wan abahku..”. ujar
Anang manjalas akan sadikit
“Inggih….” Ujar Galuh sambil duduk bagamat
“Nah luh kanal akan ini kakakku ngarannya
Usup”. Sambil manganal akan ka Galuh
“Galuh…”. Ujar Galuh sambil manyurung
tangan (muha suapan)
“Usup …”. Ujar Usup sambil baucap dalam
hati (Subhanallah bungasnya, mana bajilbab, lembut banar pulang suaranya)
“Uy sudah jangan pina lawas baingkutan,
lain muhrim tahu lah…”Ujar Anang pina camburu
Bapandiran
batiga, bagaya, macam-macam nang dipandir, makin hari, lawas kelasawan, Anang,
Galuh, wan Usup makin akrab. Sekalinya Anang ada ba isi parasaan lawan si
Galuh, kaya itu jua sebaliknya, tapi kada disangka-sangka sakalinya si Usup ba
isi parasaan jua lawan si Galuh.
“Aku ni sabujurnya handak lawan ikam luh
ai..”. Ujar Usup
“Emmm eehhh anuuu … emmm kaya apa yu laahh....”
Si Galuh pina bingung saurangan bingung handak bapandir apa
“Kada usah ikam jawab gin luh ai, aku kada
nyaman, sualnya aku tahu ikam parak banar jua lawan ading ku, kada usah dijawab
gen luh ai, aku handak ikam tahu haja perasaanku..”Ujar Usup
Samalaman
Galuh kada karuan guring, haur mamikir akan pandiran Usup, inya bingung kaya
apa, handak ba apa, karana inya ba isi parasaan lawan Anang, inya handak lawan Anang
lain lawan Usup, tapi inya bingung kanapa nang handak lawan inya tu Usup,
padahal sampai hari ini inya masih manunggui si Anang ba pandir kaya nang di
pandir akan Usup tadi ka inya.
Akhirnya
lawas-kelawasan si Anang akhirnya ba ucap jua lawan si Galuh.
“Luh ada nang handak ulun pandir akan lawan
ikam…” Muha Anang pina sarius
“Inggih ayuha bapandir haja, apa nang
handak dipandir akan…” Ujar Galuh sambil ba ucap dalam hati (kanapa Anang ni,
pina lain, biasanya panggaya, hari ini kanapa lih pina sarius banar)
“Emmm.. ehhh mmmmm sabujurnya aku ni handak
lawan ikam…” Muha supan (Sambil mamain akan babantalan halus)
“Eh datang mana ikam ba isi nangitu? Siapa
mambari?...” Si Galuh marasa itu anggitnya
“Oooh nanginih? Babantalan halus nanginih
kah? Ini barian kawanku lagi halus, kada tahu ngarannya siapa…” Sambil ma
ambung-ambung babantalan halus tadi
“Yaa ampuuun, ini ampun kuuu bahari….” Ujar
Galuh pina kahimungan
“Hah ampun ikam luh?” Muha bingung
“Umaa ingat lah ikam bahari lawan kakanakan
bebinian nang babaju habang anum, rambut baayam baikat dua, nang bamainan lawan
ikam waktu di pabrik, baimainan lawan anak ampun pabrik nang bajalanan matan
kuta…”pina sumangat banar Galuh manjalas akan
“Astagfirullahaladziiiiiiimmmm… ikam kah
kakanak nangituh, nang mangawani aku bahari bamainan, gara-gara ka asikan
bamainan aku kada ingat diwaktu, bahancap bulik, kada sawat lagi batakun ngaran
ikam…” Pina himung jua si Anang
“Han Alhamdulillah banar kita batamu pulang
disini, kada disangka-sangka…”Ujar si Galuh masih rasa kada parcaya
“Aku handak betakun, bahari kenapa ikam
membari aku bebantalan nanginih..?! si Anang masih bingung wan panasaran
“Sabujurnya babantalan nangituh anggit
umaku, sabujurnya sidin tu tuna rungu, sidin lamun dikiau kada mandangar, jadi
bila aku handak mangiau sidin, babantalan nangituh ku hamput akan ke awak
sidin, supaya sidin bebalik lamun di kiau…” Ujar Galuh manjalas akan panjang
lebar
“Uuuu maka kaya itu kah kisahnya, inggih aku
paham, emm anuuu, mmmm masalah nang tadi kaya apa, nang aku handak lawan ikam…”Ujar
Anang pina supan-supan
“EMmmmm,,,emmm,,,aku ni inggih haja”Ujar
Galuh sambil kasupanan
“Alhamdulillaaaaahhhhhhh….”Ujar si Anang
kahimungan
“Tapi sabujurnya aku ni sama kaya uma ikam,…”Langsung
si Anang pina batunduk
“Hah? Sama nangkaya apa maksud ikam tu..?!”
Ujar Galuh pina bingung
“Aku ni sabujurnya kada mandangar, aku tuna
rungu..” Ujar Anang pina sedih
“Hah? Bujuran kah? Kaya apa sawat ikam kaya
ini, bahari waktu masih halusan ikam ni pina baik haja ku lihat…”Ujar Galuh
rasa kada parcaya
“Aku kaya ini gara-gara kacalakaan waktu
masih halus, gara-gara kacalakaan nintuh aku kahilangan pandangaranku, lamun
bapandiran lawan urang aku harus maitihi muntungnya, ba tahun-tahun aku balajar
suapaya mangarti apa nang dipandir akan urang liwat itihan muntungnya haja,
balajar nangkaya urang nurmal, padahal sabujrnya aku ni kada mandangar lagi
kaya apa suara dunia ni, kayapa bungasnya suara pian, aku kada tahu, aku kada
mandangar apa-apa lagi…”Ujar si Anang sambil manangais
“Sudah…pian kada usah manangis, kada usah
sedih, aku mangarti haja kaadaan ikam, biar kaya apa haja aku tatap lawan ikam,
uma ku kaya ini jua, jadi sudah kada papa bagi ku, sudah kada usah sadih
lagi…”Ujar Galuh mahibur Anang
Akhirnya si Galuh wan si Anang basama salawasan, si
Galuh tatap mancintai si Anang sampai pabila haja, manarima
kakurangan-kakurangan Si Anang. Saling malangkapi wan bahwa sabujurnya parasaan
nang tulus tu kada kawa di ukur lawan napa haja, kada kawa dilihat, bila sudah
sama-sama mancintai maka kakurangan tu kadada artinya lagi. J